Tijdens deze dialoog in het Stadsdeelkantoor Zuid gingen bewoners uit de Rijnbuurt-West met elkaar in gesprek over zorgzaamheid, verantwoordelijkheid en samenleven in de buurt. Aanleiding was een traject van de gemeente Amsterdam om samen met bewoners te onderzoeken wat nodig is voor een zorgzame buurt in de Veluwebuurt en Rijnbuurt-West.

Het gesprek begon vanuit persoonlijke ervaringen met burenhulp en samenleven, maar kwam al snel uit bij een herkenbaar thema in de buurt: wonen in gehorige huizen. Twee deelnemers bleken elkaars spiegelbeeld te zijn: de één ervaart veel geluidsoverlast van bovenburen, terwijl de ander juist klachten krijgt van zijn onderbuurvrouw ondanks allerlei aanpassingen in huis. Door deze uitwisseling ontstond meer begrip voor elkaars situatie.

De deelnemers onderzochten samen hoe verantwoordelijkheid voor prettig samenleven gedeeld kan worden. Daarbij kwam naar voren dat volledige stilte in deze oude, gehorige woningen niet realistisch is, maar dat rekening houden met elkaar en open communicatie veel verschil kunnen maken. Er werd gesproken over praktische oplossingen, het belang van goede gesprekken tussen buren en de moeilijkheid daarvan wanneer spanningen al zijn opgelopen.

Ook werd gekeken naar mogelijke ondersteuning en structurele oplossingen. Zo kwamen onder andere het Buurtteam, het aanbod van Prezens en mogelijke trainingen in burencommunicatie ter sprake. Daarnaast ontstonden ideeën voor woningbouwverenigingen, zoals betere voorlichting aan nieuwe bewoners over de gehorigheid van de woningen, meer aandacht voor dit onderwerp in communicatie richting huurders en mogelijk zelfs een hernieuwde rol voor bewonerscommissies als plek voor bemiddeling en overleg.

De dialoog werd ervaren als open, persoonlijk en constructief. Wat vooral opviel was dat persoonlijke ervaringen en bredere maatschappelijke of beleidsmatige vragen op een natuurlijke manier samenkwamen. De deelnemers luisterden aandachtig naar elkaar en dachten actief mee over gezamenlijke verantwoordelijkheid en mogelijke vervolgstappen. Er wordt inmiddels nagedacht over een vervolg, mogelijk samen met woningbouwverenigingen, vanuit de constructieve insteek: hoe kunnen we verantwoordelijkheid delen voor prettig samenleven in de buurt?

Wat was het weer een bijzondere en waardevolle ochtend. Met een groep van 13 deelnemers – jong en oud, inclusief drie betrokken begeleidsters en ook iemand in een rolstoel – gingen we samen op pad voor ontmoeting, gesprek en verbinding. Juist die diverse samenstelling maakte de ochtend extra bijzonder: verschillende leeftijden, achtergronden en ervaringen kwamen op een heel natuurlijke manier samen.

De gesprekken waren open, eerlijk en verrassend veelzijdig. Er werd gesproken over geluk ervaren, ruimte voelen en vrijheid beleven, maar ook over maatschappelijke thema’s zoals het verlangen om écht gehoord en gezien te worden. In de drie gespreksrondes, steeds twee aan twee, ontstond er steeds meer vertrouwen. Waar de eerste gesprekken nog wat aftastend begonnen, werden de ontmoetingen gaandeweg persoonlijker en dieper.

Er kwamen mooie vragen voorbij:
Hoe zorg je ervoor dat je je niet laat beperken door de oordelen van anderen? Hoe bewaak je je eigen vrijheid in contact met de mensen om je heen? Wat heb je nodig om jezelf te kunnen zijn?

Het was bijzonder om te zien hoe mensen zich steeds verder openstelden. Soms wilden deelnemers bijna niet stoppen met praten en delen, simpelweg omdat er eindelijk ruimte voelde om echt gehoord te worden. Juist die openheid maakte zichtbaar hoeveel behoefte er is aan dit soort ontmoetingen.

De twee begeleiders deden dit op een warme en zorgvuldige manier, waardoor er veiligheid ontstond en gesprekken zich echt konden verdiepen. Hun begeleiding gaf ruimte aan persoonlijke verhalen, kwetsbaarheid én verbinding.

Kortom: een inspirerende ochtend met waardevolle gesprekken en een prachtig resultaat – zichtbaar in alle geeltjes vol gedachten, inzichten en ervaringen. Deze werkwijze laat opnieuw zien hoe krachtig echte ontmoeting en aandacht kunnen zijn. Het werkt écht.

Dialoog in Actie organiseerde, samen met Buurtcentrum de Horizon (in de Spaardammmerbuurt), een dialoog over veiligheid voor vrouwen. In de aanloop naar Internationale Vrouwendag op 8 maart.

Gespreksleiders waren  Cynthia Grootfaam en Aly Cnossen.

Hoe veilig voelen vrouwen zich in de stad?
Hoe voelt veiligheid eigenlijk voor vrouwen in de stad? Op 5 maart kwamen vrouwen samen in Buurtcentrum De Horizon om daar met elkaar over in gesprek te gaan. In een open dialoog deelden zij hun eigen ervaringen, luisterden ze naar elkaar en verkenden ze hoe een stad eruitziet waarin vrouwen zich werkelijk vrij en veilig kunnen voelen.

Een warm welkom
Het is een zonnige ochtend als ik (gespreksleider Aly Cnossen) het buurtcentrum binnenloop. Bij binnenkomst word ik vriendelijk ontvangen en meteen de weg gewezen naar ‘de dames van de High Tea’. Een verdieping hoger wacht opnieuw een warm welkom. Nog voordat ik goed en wel zit, wordt me een kop koffie aangereikt. De sfeer is meteen ontspannen. Hier mag je je welkom voelen.

Langzaam stroomt de ruimte vol. Stoelen worden aangeschoven, mensen groeten elkaar, op tafel liggen placemats klaar.

Wat is een dialoog?
We starten met een korte introductie over DIA en over wat een dialoog eigenlijk is. Geen debat, geen discussie. Vandaag gaat het niet om gelijk krijgen, maar om luisteren. We zetten onze oordelen even opzij en zijn nieuwsgierig naar elkaars verhalen. Niet naar wat er in de krant staat of wat er op televisie wordt gezegd, maar naar de eigen ervaringen van de mensen aan tafel. Dáár gaat het vandaag om.

Wat betekent veiligheid?
Het thema van vandaag is vrouwen en veiligheid.

We beginnen met een rondje: iedereen noemt haar naam en vertelt kort wat veiligheid voor haar betekent. Al snel blijkt hoeveel herkenning er is. Voor veel vrouwen betekent veiligheid: je vrij voelen om te gaan en staan waar je wilt, zonder angst. Gewoon naar buiten kunnen, op elk moment van de dag.

Onze eigen manieren om veilig te blijven
Daarna praten we over wat we doen om ons veilig te voelen. De verhalen komen los. Iedereen blijkt haar eigen manieren te hebben om voorzichtig te zijn: kleine en grotere maatregelen, thuis en op straat.
Terwijl we luisteren, merken we hoeveel we van elkaar kunnen leren. Tegelijk klinkt er ook verwondering door: eigenlijk is het te gek voor woorden dat vrouwen zoveel rekening moeten houden met hun veiligheid.

Dromen over een veilige stad
Halverwege het gesprek verleggen we onze blik. We stellen ons voor hoe Amsterdam eruit zou zien als het voor vrouwen altijd een veilige stad was. De beelden die ontstaan zijn hoopvol: een stad waarin je vrij beweegt, waarin vertrouwen vanzelfsprekend is en waarin niemand zich hoeft aan te passen uit angst. Wat zou dat een mooie stad zijn.

Een kleine stap vooruit
Aan het einde van de ochtend kijken we vooruit. Iedereen bedenkt een kleine stap die ze zelf kan zetten om het leven voor zichzelf en haar omgeving veiliger te maken. Die stap schrijven we op en nemen we mee naar huis — als een kleine herinnering: oh ja, dat ga ik doen. Ondertussen worden er heerlijke pannenkoekjes rondgedeeld, die met smaak worden opgegeten. Er wordt gelachen, nagepraat en nog even doorgepraat aan tafel.

Samen praten maakt verschil
Als de ochtend ten einde loopt, blijft vooral één gevoel hangen: wat was dit een warm en waardevol gesprek. Door verhalen te delen ontstaat herkenning, groeit begrip en komen nieuwe ideeën naar boven.

Misschien verandert een dialoog de stad niet in één dag. Maar elke ontmoeting, elk gesprek en elke kleine stap brengt ons een stukje dichter bij een stad waarin iedereen zich vrij en veilig kan voelen.

Ook in 2025 hebben we met ons team weer een mooie reeks Wandeldialogen mogen begeleiden in Stadsdeel Zuid, als onderdeel van de serie Goede Gesprekken in Zuid.

8 maart           De kracht van vrouwen voor de toekomst

12 april           Offline samen -meergeneratiedialoog #1

10 mei             Even niks nieuws

14 juni             Lekker in je vel

6 september   Thuis voelen -meergeneratiedialoog Offline samen #2

4 oktober        Training Wandeldialogen begeleiden

26 oktober      Stilte -meergeneratiedialoog Offline samen #3

“Je kunt elke dag beginnen met de wereld een beetje mooier maken.”

Verbindend

Met onze Wandeldialogen willen we bijdragen aan verbinding, inclusiviteit bevorderen, en eenzaamheid en polarisatie voorkomen. Wij doen dat door te kiezen voor algemeen menselijke thema’s over geluk & gezondheid & veerkracht & zingeving.

Ook met de zorgvuldige opbouw van de (gescripte) wandeldialogen én met de aandachtige, persoonlijke manier van begeleiding zorgen we ervoor dat iedere deelnemer zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelt. En echt contact kan maken met anderen.

De Wandeldialogen dragen hiermee bij aan het gevoel van sociale cohesie, vertrouwen, én aan het voeden en versterken van de ‘social soil’.

“1+1=4. Samen zijn. Inspirerend. Echt contact.”

Resultaten

Aan het einde van de waarderende wandeldialogen vragen we altijd welke wijsheid deelnemers van de wandeldialoog mee naar huis nemen. En bij de activerende wandeldialoog vragen we welke concrete bijdrage de deelnemers aan de samenleving gaan doen -vanuit het hart. Alle hier gebruikte citaten komen van deelnemers aan de Wandeldialogen in 2025, we laten deze graag voor zichzelf spreken!

“Bij de koffie zijn er volop e-mailadressen en telefoonnummers uitgewisseld!”

 ~~~~~~~~~~~~

“Deze aanpak (vragen meegeven, wisselende 2-tallen, delen etc.) én al wandelend werkt! Ik ben blij dat ik op tijd m’n bed ervoor ben uitgekomen.”

 ~~~~~~~~~~~~

Uitwisseling tussen generaties

De koffie/thee op het eind bij De Boshalte wordt altijd geserveerd door jongeren die daar werken of stage-lopen. We raakten in gesprek en er bleek interesse bij hen om ook mee te lopen met de Wandeldialogen, én om dat met meerdere generaties te doen. Als belangrijk thema dat voor jongeren speelt werd ‘eenzaamheid’ genoemd. Zo ontwikkelden we in samenspraak de eerste ‘intergenerationele’ Wandeldialoog met als thema ‘Offline samen’.

Veerle: “Het was een mooie en waardevolle ochtend! De wandeldialoog door het Amsterdamse Bos was op zichzelf al een kans om even echt offline te zijn, maar tegelijkertijd ook om bijzondere gesprekken te voeren over offline zijn. Het was erg mooi dat dat tussen generaties kon, dit zorgde voor verschillende inzichten. Ik ontdekte bijvoorbeeld dat veel ouderen vroeger veel meer muziek luisterden thuis, terwijl wij als jongeren die tijd nu veel sneller invullen met scrollen op je telefoon.

~~~~~~~~~~~~~~~~

De ontmoeting tussen jong en oud leverde naar mijn mening dus echt oprecht verrassende inzichten op. De begeleiding en vragen zorgden ook voor mogelijkheid tot ontspannen en open gesprekken. Het was ook fijn, vond ik, dat je soms zelf even mocht nadenken en/of fantaseren over een toekomst zonder telefoons. Het wandelen zorgde hierbij ook voor een ontspannen sfeer. Alleen maar positieve feedback dus!

Na een positieve evaluatie is gezamenlijk besloten om in 2025 nóg 2 wandeldialogen voor meerdere generaties te doen, en om ook in het volgende jaar te blijven samenwerken. Het thema ‘eenzaamheid’ wordt benaderd vanuit een preventieve invalshoek. Wat kan gevoelens van eenzaamheid voorkomen? Welke dingen wil je dan versterken? De thema’s worden samen met vertegenwoordigers van de Boshalte jongeren gekozen.

Impressies 2025

8 maart: De kracht van vrouwen voor de toekomst

Op Internationale Vrouwendag liep een klein groepje vrouwen in diepgaand gesprek door het bos. Er werden spontaan gedichten voorgedragen en achteraf naar elkaar verstuurd.

“Het was een prachtige wandeldialoog, met veel kracht en inspiratie”, aldus begeleider Aly Cnossen.

“Ervaring van verbinding. Hoe leuk is het om te delen, om open te staan voor de ander.”

12 april: Offline samen/ meergeneratie-dialoog #1

In een pril voorjaarszonnetje begeleidden Aly en Maureen de eerste meergeneratie-wandeldialoog i.s.m. De Boshalte jongeren. Naar grote tevredenheid van aanwezigen van álle leeftijden.

“More connection time with people offline makes me happy”

~~~~~~~~

“Through the conversations I realized I use my phone to avoid social interaction”     

~~~~~~~~

“Warme energie, opgefrist, positief”

10 mei: Even niks nieuws

Begeleider Bahar verzuchtte, toen haar werd gevraagd welk thema ze belangrijk vond, dat ze vooral even niks nieuws wilde. Dat werd haar thema voor ‘een rustige (!) wandeling met een groep fijne geïnteresseerde deelnemers’ van alle leeftijden

“Ik kan meer tevreden met ‘genoeg’ worden.” “Actie: Zijn.”

~~~~~~~~

“Er zit geen leeftijd aan dromen. Je moet jezelf eerst ontdekken om te weten wat je wil, dus ervaren.”

14 juni: Lekker in je vel

Een warme zomerdag, ideaal voor een wandeling met dialoog over hoe je lekker in je vel zit. In de koelte van het Amstelpark, met een lunch tussen de bomen. Én er werd gezongen! Een grote groep neuriede in het begin nog voorzichtig, maar zong gaandeweg steeds voller mee met de soulsongs en gospels van begeleider Maureen.

“Samen in gesprek helpt om lekker in je vel te komen. Eenmaal dáár voel ik me een prettiger mens.

~~~~~~~~

” “Samen lopen, aftasten en delen; echt genieten!” “Vredig”

6 september: Thuis voelen -meergeneratiedialoog #2

Omdat de eerste zo goed beviel, en de uitwisseling tussen generaties als waardevol werd beleefd. Een thuisgevoel kan bijdragen aan het voorkomen van eenzaamheid. Wat maakt dat jij je goed thuisvoelt? Geef eens een voorbeeld?

“Thuis is in mij (of niet)”

~~~~~~~~

“Ik ervaar veel overeenkomsten met anderen”

~~~~~~~~

“Echte kwetsbare ontmoetingen, rijkdom aan perspectieven”

4 oktober: Training Wandeldialogen begeleiden

Met veel plezier geeft Ariëlle haar liefde voor de Wandeldialogen aan anderen door, en leidt ze nieuwe begeleiders op in de kunst van het hosten. Deze keer bijgestaan door de ervaren begeleider Aly die haar nuttige kennis inbracht, en humor!

26 oktober: Stilte-meergeneratie-dialoog #3

Herfst in het bos. Op de Landelijke Dag van de Stilte. Deelnemers kregen af en toe een vraag, wandelden dan in 2-tallen verder, en voerden een dialoog zonder woorden, met de ander, zichzelf en de omgeving, het bos. Aan het einde werden ervaringen uitgewisseld, en de opgedane wijsheden met iedereen gedeeld. Carla en Maureen waren deze keer de hosts.

“Stilte doet mij goed. In het begin ongemakkelijk, stap voor stap genoten, innerlijke rust” 

~~~~~~~~

“Verstilling geeft vertraging, brengt inzichten”   “Neem een moment voor elkaar. Vraag eens aan een ander hoe het écht met ze gaat.”

~~~~~~~~

“Aardige begeleidsters!”

~~~~~~~~

Het team vrijwilligers

Maureen is er niet bij in het nieuwe jaar, Annemiek en Mijanou komen het team versterken, dat verder nog zal bestaan uit Aly, Carla, Bahar, en Paul en Ariëlle.

  Wij begeleiden de Wandeldialogen met heel veel plezier!

“De wens om gekend te worden”

(We thank Shutterstock for the free download of the drawing of the tree with roots).

“Met aandacht zie je liefde overal.”

In de avond van 1 oktober kwamen meer dan 40 buurtgenoten naar de Oranjekerk om te praten over het thema “Wonen in je buurt: je eigen leven leiden en omzien naar elkaar”. De bijeenkomst was georganiseerd door het Stadsdorp De Pijp in samenwerking met Combiwel Buurtwerk, Voor Elkaar in Zuid en Dialoog in Actie. Het stadsdorp is een netwerk van ouderen die samen activiteiten ondernemen en eens voor elkaar inspringen als dat nodig is. Met de dialoog hoopten we de verbinding van het stadsdorp en de buurt te versterken: het nabuurschap dat het stadsdorp nastreeft, is immers voor de hele buurt belangrijk. De mensen die naar de dialoog kwamen, waren ongeveer voor de helft stadsdorpers en voor de helft andere buurtbewoners. Dus dat was al heel mooi.

Aan 5 tafels liepen we de stappen van de waarderende dialoog door:

Stap 1: jezelf voorstellen
Tafelgenoten zeiden hun naam en vertelden over iets leuks dat een ander voor hen had gedaan.

Stap 2: ervaringen delen
Daarna luisterden we naar ervaringen met buurtgenoten, de mooie, de lastige en de lastige en mooie. Hoe ging je om met de buurvrouw die haar fiets voor de deur van jouw berging zet? Wie kwamen er aanbellen toen je uit het ziekenhuis kwam en nog niet voor jezelf kon zorgen? Hoe ga je om met een nieuwe huurder die zich niet komt voorstellen en ook niet langs de deur gaat met koekjes? Het initiatief om samen met je buurtgenoten elke maand je eigen buurtje schoon te prikken.

Stap 3: dromen 
Daarna fantaseerden we: stel je wordt wakker in je ideale buurt, wat merk je, wat zie je, wat doe je? Het verkeer ging langzamer, er waren meer plekken waar je elkaar even kon ontmoeten, de mensen groetten elkaar niet alleen in het voorbijgaan, maar namen de tijd voor een praatje. Niemand hoefde zich eenzaam te voelen, er was contact en je kon gewoon zijn wie je bent.

Stap 4: wat ga jij morgen doen?
En wat zou je de volgende dag zelf willen doen? Gewoon weer werken in je buurtuintje bijvoorbeeld. Of vaker groeten en even volhouden, ook als je niet terug gegroet wordt. Even aanbellen bij je nieuwe buren en je voorstellen. Even aanwaaien bij Huis van de Wijk De Pijp voor een kop koffie en een praatje, en om te zien wat er te doen is. Of eens kijken op de site van Netwerk De Pijp, die de verschillende initiatieven in de Pijp met elkaar verbindt. Er zaten meerdere sterke vrouwen aan tafel die niet bij de pakken neerzitten, zien wat er moet gebeuren en ook daadwerkelijk initiatieven nemen om het leven van mensen in hun buurt aangenamer te maken. Ter plekke is hulp gevonden voor het organiseren van een maaltijd voor daklozen in december. Ook is er een oliebollen-initiatief.

In de wijkkrant van De Pijp van oktober 2025 staat een mooi artikel van een deelnemer van onze dialoog:

De dialoogavond, die we samen met CC Amstel organiseerden, opende met een dansvoorstelling die pijn en frustratie over racisme en discriminatie uitdrukte. De voorstelling eindigde met een hoopvolle wending, wat een mooi startpunt vormde voor deze dialoog.

Keti Koti in relatie met Zuid-Afrika
De gesprekken legden verbanden tussen het slavernijverleden in Nederland, Curaçao en Suriname en reikten zelfs tot de geschiedenis van Zuid-Afrika. Deelnemers verwezen naar de strijd van het ANC en het verhaal van Mandela op Robbeneiland, wat de relevantie van de thema’s onderstreepte. Dit leidde tot indringende vragen, zoals: “Hoe zou het zijn geweest om als slaaf te worden gekozen uit de vele mensen uit Afrika die bij aankomst in Suriname werden binnengebracht?”

In dialoog met een divers gezelschap
Er waren ongeveer 70 deelnemers aanwezig van onder andere Curaçaose, Arubaanse, Surinaamse, Molukse en Nederlandse afkomst. Zij deelden hun ervaringen met alledaags racisme en gaven ook positieve voorbeelden. Zoals een jong Nederlands meisje dat haar vriendinnetje aan haar ouders beschreef op basis van haar karakter, zonder haar huidskleur te benoemen. 

Dialoog als eyeopener
De overdracht van pijn van de ene generatie op de andere en het belang van kennis van voorouders kwam ook aan bod. Deelnemers benadrukten dat, net zoals 5 mei vooraf wordt gegaan door 4 mei, er voor Keti Koti ook behoefte is aan een moment van herdenking. Voor velen, waaronder een jonge man met Surinaams-Chinese roots die onbekend was met het slavernijverleden, was de avond een eyeopener. Hij was zo geïnspireerd dat hij een lijst met literatuur wilde om meer te leren.

Bewustwording en erkenning
Tijdens de traditionele Heri Heri maaltijd bleek hoe waardevol de bijeenkomst was. Deelnemers concludeerden dat een groter besef van het gezamenlijke verleden kan bijdragen aan een meer gelijkwaardige samenleving. De dialoog creëerde verbinding en begrip en de deelnemers spraken de wens uit om volgend jaar opnieuw deel te nemen.

Deze dialoog vond plaats op dinsdag 1 juli 2025 in CC Amstel in Amsterdam. Wij bedanken Sophie Valérie Janssen, buurt programmeur bij CC Amstel, voor de zeer prettige samenwerking. Rob Gotfried ook bedankt voor  jouw foto’s en vertegenwoordiging van de buurtgroep Dora Tamana. Bij deze avond waren aanwezig: Hans Zuiver als gespreksleider en dialoogcoördinator en Paul van der Plas, Emelie van der Bijl en Paula Ransdorp, Gerda van ‘t Hoff, Mark Salomons en Carla Peverelli als gespreksleider.

Fotocredits: Rob Gotfried
Illustraties: Pixabay

Op woensdag 25 juni kwamen we bijeen voor een dialoog over islamofobie. De avond werd geopend door mensenrechtenactivist Saïda Derrazi met een krachtige boodschap over vooroordelen tegen moslims. Ook sprak ze haar hartenwens uit voor meer menselijke verbinding. De meest belangrijke inzichten die aan de verschillende tafels werden besproken, delen we hier:

De bedoeling van een dialoog is dat we spreken vanuit onze persoonlijke ervaringen. Dat we spreken vanuit ons hart. Dat gebeurde, en hoe! De ervaringen met discriminatie, met ongelijke behandeling zijn met elkaar gedeeld. Maar ze hebben niet tot haat geleid. Sterke vrouwen aan een tafel maakten duidelijk: woorden doen ertoe. Woorden kunnen gif zaaien, woorden kunnen troosten, kunnen inspireren, kunnen liefde brengen. Ook in de wijze waarop ze geuit worden. Ja woorden doen ertoe!

Aan een andere tafel bespraken deelnemers met verschillende achtergronden hun persoonlijke ervaringen met discriminatie. We vonden het echter belangrijk om elkaar te horen. We deden onze best om het gesprek met elkaar te voeren door uit onze hokjes te gaan en elkaar niet te beschuldigen als er schuurpapier ontstond. Vanuit de wetenschap dat we allemaal verschillend en gelijkwaardig zijn. Eén van onze dromen is dat álle Amsterdamse inwoners in veiligheid kunnen leven, zich gewaardeerd voelen en hun eigen droom kunnen waarmaken.

We bedanken iedereen die betrokken is geweest bij deze zeer bijzondere dialoog. Islamofobie is geen makkelijk onderwerp, maar hier was sprake van een bijzondere verbinding tussen de deelnemers. Wij zijn onder de indruk van de persoonlijke bijdragen. Zoals we ook even helemaal stil waren tijdens de terugkoppeling van de gesprekken aan het einde van de dialoog. Een brok in onze keel vanwege de poëtische bijdragen van Ahmed en Mekki. Wat kunnen dialooggesprekken toch mooi en belangrijk zijn.

Deze dialoog was op woensdag 25 juni 2025 in de Oranjekerk in Amsterdam, in samenwerking met Abdou Menebhi van Emcemo. Wij bedanken Saïda Derrazi voor haar inspirerende toespraak en Ahmed Hamam voor de levendige afsluiting. Mekki Aulad Ahmed bedankt voor jouw prachtige gedichten over de dialoog. En niet te vergeten: Saïda bedankt voor de heerlijke soep en de zelfgemaakte hapjes. 

Bij deze avond waren aanwezig: Hans Zuiver als dialoogcoördinator en Thera van der Vooren, Alma van Leeuwen, Carla Peverelli, Mark Salomon, Aly Cnossen en Mijanou Edink als gespreksleiders. Wij hopen op een vervolg van deze waardevolle dialoog. 

Fatherless is een rauwe en emotionele documentaire van 45 minuten die laat zien wat er gebeurt in het leven van jonge mannen en vrouwen wanneer een vader afwezig is. Aan de hand van echte verhalen duikt deze documentaire diep in de stille worstelingen waarmee veel jongeren te maken hebben. Van een moeilijke jeugd tot het proces van heling. Dit is niet zomaar een documentaire; het is een wake-upcall. De documentaire gaat over echte, eerlijke en rauwe ervaringen, maar ook over het doorbreken van de patronen die velen van ons vanuit onze jeugd met zich meedragen. Het gaat over helen en innerlijke rust vinden.

Zoveel mensen maken pijnlijke dingen mee en hebben het gevoel dat ze er alleen voor staan.

Mijn hoop is dat je je, door dit te kijken, gezien, gehoord en aangemoedigd voelt om je eigen stem te laten horen.

Er zijn diverse voorvertoningen geweest in verschillende wijken in Amsterdam. De voorvertoning laat een gedeelte van de docu zien. De 8e voorvertoning vond plaats op vrijdag 27 juni 2025 in A Lab in Amsterdam Noord. Doel van de avond was om toeschouwers de gelegenheid te geven om in gesprek te gaan met-en vragen te stellen aan 3 personen, het panel, die hun verhaal vertellen in de documentaire. De rol van gespreksleider vanuit DIA was die van moderator om deze interactie vorm te geven. Er waren 25 mensen aanwezig. Na de voorvertoning is de vraag gesteld wat een eerste indruk was en wat de voorvertoning opriep. Iedereen heeft een indruk gedeeld. Dit creëerde verbinding. Er was sprake van herkenning, waar het gaat om de pijnlijke dingen die ervaren worden. Sommigen spraken hun waardering uit voor de moed die nodig is om deze persoonlijke ervaringen zo openlijk te delen. Er werd aangegeven hoe kwetsbaar je je kunt voelen bij het delen van deze verhalen, maar ook hoe helend het is om dit te doen. Er is gelegenheid gegeven om vragen te stellen aan het panel. De vragen zette het panel aan om meer te vertellen over het proces wat ieder van hun heeft doorlopen en nog steeds doorloopt om de ervaringen een plek te geven en daar ook weer kracht uit te putten. Een greep uit de diverse vragen die werden gesteld: Hoe was het om je vader de eerste keer na jaren weer te zien? Hoe ben je er in geslaagd om je traumatische ervaringen om te buigen naar persoonlijke kracht? Wat heb je gedaan om een groep mensen om je heen te krijgen waar je een band mee voelt, liefde ervaart en die jou ondersteunen?

Het was mooi om deze avond te modereren. Er ontstond interactie en een gevoel van verbondenheid.

Tot slot werd te opmerking gemaakt hoe belangrijk het is om de ervaringen en gevoelens niet achter gesloten deuren te houden en daar niet mee naar buiten te komen. Belangrijk om dit te delen en naar buiten te brengen. Dit is wat de documentaire Fatherless doet en waar zij toe uitnodigt.

Wat betekent het om zonder vader op te groeien? Deze vraag stond centraal tijdens de dialoog die wij op 11 juni samen met Bibi de Vetter hebben georganiseerd. Bibi’s documentaire ‘Opgroeien zonder vader’ bracht veel los – verdriet, herkenning, troost, inspiratie en hoop. Voor veel aanwezigen was het een moedige stap om stil te staan bij hun eigen geschiedenis. Een stap richting bewustwording en herstel.

Opvallend vaak klonk: Dat het verleden je kan vormen, zonder dat het je hoeft te breken. Je bent niet verantwoordelijk voor de keuzes van een ander. En: wat je ook hebt meegemaakt – je bent niet alleen.

De kracht van kwetsbaarheid kwam sterk naar voren. Het open delen van ervaringen creëerde herkenning en verbinding, ook tussen mensen met totaal verschillende achtergronden. Juist buiten de eigen bubbel ontstaat ruimte voor begrip, empathie en perspectief.

De afwezige vader raakt meer dan alleen het kind – het echoot in de relatie met de moeder, in gevoelens van schuld, in het zoeken naar identiteit en veiligheid. Tegelijk werd er diepe bewondering uitgesproken voor de alleenstaande moeders die alles op alles zetten – vaak zonder erkenning – en toch overeind blijven.

Woorden die bleven hangen:

“Als je goed doet, krijg je goed terug.”

“Wees een rots – voor jezelf en voor anderen.”

“We zijn allemaal één.”

“Luister zonder oordeel.”

“Share love, give love, and be open to receive love.”

De documentaire liet zien dat dialoog helend werkt. Dat het delen van verhalen niet alleen verrijkend is, maar ook verandering in gang kan zetten – in jezelf en in de samenleving.

Deze dialoog was op woensdag 11 juni 2025 in Cinetol in Amsterdam. Bij deze dialoog waren aanwezig: Cynthia Grootfaam als dialoogcoordinator. En Aly Cnossen, Gerda van ’t Hoff, Alma van Leeuwen, Carla Peverelli en Mijanou Edink als gespreksleider. Wij bedanken ook Bibi de Vetter die deze avond heeft georganiseerd. Bedankt Omar, Angie en Margie voor jullie deelname aan de avond en aan de dialoog.

Er gebeurt veel in de wereld om ons heen. De waarden die we in Nederland delen zijn onder druk komen te staan. De polarisatie neemt toe. Je maakt je zorgen. Het is om moedeloos van te worden. Het gevoel van onmacht herkennen we allemaal, maar we willen niet stilzwijgend toekijken. Je wilt samen met anderen de moed hebben om niet mee te gaan in de polarisatie die om je heen opdoemt. Je wilt verbinding ook als je het niet met elkaar eens bent.

Jan nodigt buurvrouw Hetty uit voor een kopje koffie. Hetty neemt als cadeautje een potje zelfgemaakte aardbeienjam mee. Na wat vriendelijke woorden over en weer, vraagt Jan of Hetty onbespoten aardbeien heeft gebruikt. “Weet ik niet: ik heb de aardbeien bij de supermarkt gekocht”, antwoord Hetty. Zo komt hun gesprek op bestrijdingsmiddelen en gezondheid. Het gesprek escaleert en het potje jam van Hetty blijkt voor Jan een potje gif. Nog net zonder handgemeen gaat Hetty huiswaarts. De dialoogdeelnemers worden gevraagd naar tips voor een openingszin voor Hetty of Jan wanneer ze elkaar op straat tegen het lijf lopen. De acteurs vervolgen met deze tips hun voorstelling: ‘Wat jammer dat we zo botsten, vind je ook niet?’, ‘We waren het niet eens, maar dat is het niet waard om elkaar niet meer te spreken?’, ‘Sorry Hetty, deed ik erg naar tegen je?’.

Dialoogtafels

Na dit dialoogtheater over polarisatie en tips om verder escaleren te stoppen, gaan de deelnemers aan vier dialoogtafels uiteen. We delen ervaringen over polarisatie (ook binnen families), nepnieuws, oorlogen, autoritaire leiders en andere gebeurtenissen die ons raken. We maken ons zorgen en worden er soms moedeloos van. Vervolgens denken we aan de dialoogtafels na over een ideale wereld waarin mensen kwetsbaar durven te zijn, waarin we zachte krachten weten te verenigen, waarin we verschillen niet veroordelen.

Wat doen we zelf

We besluiten de dialoogavond met wat we zelf kunnen doen om polarisatie te verminderen en meer verbinding te maken. De dialoogdeelnemers nemen zich voor om vaker op straat te groeten en een praatje te maken. Een schoonvader gaat minder vaak verbeterd worden en een broer in Amerika die Trumpaanhanger is gaat ‘gewoon voor een praatje’ gebeld worden. Anderen gaan vrijwilligerswerk doen of open-dialogen organiseren. Weer anderen nemen zich voor vaker wat te durven zeggen van discriminerende opmerkingen. En ja … ook wij kunnen met meer respect luisteren.

We zijn het eens: wat doen, actie ondernemen is voor ons de beste manier om de moed erin te houden.

Deze dialoog was op donderdag 5 juni 2025 in de OBA De Hallen in Amsterdam, op initiatief van ‘KunstenDialoog’. Brigitte van Hagen, Farieza Mohamed en Gary Feingold bedanken we voor de wederom soepele samenwerking. Met subsidie van stadsdeel Amsterdam-West.
Verder bedanken wij André Besseling, Elsbeth van Orsouw en Wilma van Tuyl van ‘De Vloer op voor de Verandering’ voor hun meedenken en inspirerende optreden. André heeft geïnspireerd door deze dialoog een blog over polarisatie geschreven.
En dialoogcoördinator Paul Basset, host Farieza Mohamed en gespreksleiders Asmat Molawizadeh, Gerda van ‘t Hoff, Hans Zuiver,  Mijanou Edink, Thera van der Vooren, Viola Talloway en Zilla Heldens voor een mooie dialoogavond.